„Mrok tajemnic nas otacza..." - Narodowe Czytanie „Dziadów” w Połańcu
„Mrok tajemnic nas otacza,
Pieśń i wiara przewodniczy...”
Tajemniczy nastrój, niezwykłe postaci, przejmujące słowa Adama Mickiewicza i magia wspólnego spotkania z literaturą – tak wyglądała tegoroczna odsłona Narodowego Czytania w Połańcu.
W piątkowe popołudnie, 4 września 2026 roku, plac przed Miejsko-Gminną Biblioteką Publiczną im. Adama Mickiewicza w Połańcu stał się niezwykłą sceną, na której ożył świat jednego z najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu – „Dziadów” Adama Mickiewicza. Mieszkańcy Połańca oraz goście spoza lokalnej społeczności zgromadzili się przed Biblioteką, by wspólnie uczestniczyć w 15. edycji ogólnopolskiej akcji Narodowe Czytania.
Tegoroczny wybór lektury był dla połanieckiej Biblioteki szczególnie ważny. Autor „Dziadów”, Adam Mickiewicz, patronuje Bibliotece w Połańcu niemal od początku jej istnienia.
Wydarzenie otworzyła Dyrektor Biblioteki – Renata Wójtowicz. Wśród uczestników wydarzenia obecny był Burmistrz Miasta i Gminy Połaniec Jacek Benedykt Nowak wraz z małżonką Bernardą Nowak. Włodarz odczytał list Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego oraz Pierwszej Damy Marty Nawrockiej, skierowany do organizatorów i uczestników tegorocznej akcji. Pani Bernarda zaprezentowała fragment „Dziadów”, wprowadzając zgromadzonych w niezwykły klimat romantycznego dramatu.
A później...
„Ciemno wszędzie, głucho wszędzie,
Co to będzie, co to będzie...”
Słowa te stały się zaproszeniem do świata tajemniczych obrzędów, duchów, zjaw i ludzkich historii. Plac przed Biblioteką na chwilę przestał być zwyczajną miejską przestrzenią. Stał się miejscem, w którym – zgodnie z Mickiewiczowską wizją – granica pomiędzy światem żywych i umarłych zaczęła się zacierać.
Do czytania wybrano fragmenty z wszystkich czterech części „Dziadów” skupiając się przede wszystkim na pokazaniu tajemniczego obrzędu przywoływania dusz zmarłych. W świat dramatu wprowadził publiczność polonista Marek Pedyński, który wyjaśnił zawiłości fabuły i sposób doboru i układu tekstu na potrzeby wydarzenia. Nie zabrakło także samego wieszcza, którego obecność symbolicznie przypominała, że twórczość Adama Mickiewicza wciąż pozostaje żywa i potrafi przemawiać do kolejnych pokoleń. W tej roli wystąpił Mariusz Żurawski.
Fragmenty dramatu zaprezentowali mieszkańcy Połańca oraz zaproszeni goście. Każdy z lektorów wniósł do widowiska własną interpretację i emocje, dzięki czemu znany tekst nabrał nowego, scenicznego wymiaru. Wstęp do dramatu stanowił wiersz „Upiór” w interpretacji Grażyny Cichoń oraz Stanisława Kotlarza.
Centralną postacią wydarzenia był Guślarz - przywódca i mistrz ceremonii, który zarządzał przebiegiem rytuału w opuszczonej kaplicy. Pośrednik między światem żywych a umarłych. W tej roli wystąpił Piotr Wróbel, któremu w prowadzeniu tajemniczego obrzędu pomagał Starzec – czyli Konstanty Mirosław Michorowski. W postaci dziecięcych duchów – Józia i Rózi – wcielili się Karol Śledź i Zuzanna Fitał. Publiczność spotkała również Ducha Złego Pana, granego przez Jerzego Hana, oraz ptaki towarzyszące jego historii: Sowę – Ewelinę Fitał, Orlicę – Elizę Wróbel i Kruka – Radosława Marczewskiego. Rolę Zosi odegrała Monika Skowron.
Szczególną rolę odegrał także Stanisław Kotlarz, Prezes Banku Spółdzielczego w Połańcu, który wystąpił jako Gustaw z czwartej części „Dziadów”, Upiór z wiersza oraz Milczące Widmo z części drugiej.
Czytanie „Dziadów” nie mogłoby się obyć bez Wielkiej Improwizacji z części trzeciej. To wymagające zadanie wziął na siebie Andrzej Kowalik, którzy w przejmujący sposób wygłosił na zakończenie wydarzenia monolog Konrada, najważniejszego bohatera dramatu. Pan Andrzej odgrywał podwójną rolę – czytał także kwestie Księdza z czwartej części.
Podczas wydarzenia mieliśmy gościa specjalnego. Zaproszenie do udziału w czytaniu przyjęła poczytna pisarka powieści obyczajowych mieszkająca niedaleko Mielca Maja Drozd. Autorka zagrała milczącą Pasterkę z drugiej części oraz Kobietę w żałobie z części trzeciej dramatu.
W chórze, czyli w grupie osób zgromadzonych w cmentarnej kaplicy, która pod przewodnictwem Guślarza bierze udział w obrzędzie wywoływania duchów, powtarzając za nim zaklęcia wystąpili Małgorzata Dalmata-Konwicka wraz z aktorami Teatru MASKA: Tomaszem Dragonem, Maciejem Jarzyną i Wiktorem Żogałą. W chórze można było zobaczyć również Marka Bąka z Klubu Seniora „Megawat”, Joannę Sobierajską i Małgorzatę Misiak z Warsztatu Terapii Zajęciowej oraz Sabinę Czarnecką i Stanisława Godzisza ze Środowiskowego Domu Samopomocy w Połańcu.
Niezwykłą atmosferę widowiska dopełnił śpiew. Pieśń inspirowana „Dziadami” wykonana na zakończenie przez Ewelinę Fitał stanowiła piękne zwieńczenie tego pełnego emocji spotkania z literaturą.
Reżyserem widowiska i autorem scenariusza była bibliotekarka – Magdalena Wójcik-Sumara, która dokonała doboru fragmentów dramatu przy wsparciu Marka Pedyńskiego.
Organizatorami tegorocznego Narodowego Czytania byli Miasto i Gmina Połaniec, Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna im. Adama Mickiewicza w Połańcu oraz Centrum Kultury i Sztuki w Połańcu. Wydarzenie powstało przy aktywnej współpracy mieszkańców naszej lokalnej społeczności oraz zaproszonych gości. Partnerem finansowym wydarzenia był Bank Spółdzielczy w Połańcu. Patronat medialny objął Portal Informacyjny polaniec.com.pl.
Na zakończenie wszyscy lektorzy otrzymali pamiątkowe upominki. Dla uczestników przygotowano kolorowe egzemplarze „Dziadów” opatrzone pieczęcią Narodowego Czytania, otrzymaną z Kancelarii Prezydenta RP, a także pamiątkowe zakładki.
Tegoroczne Narodowe Czytanie po raz kolejny udowodniło, że literatura nie musi pozostawać zamknięta między okładkami książek. Może wyjść do ludzi, ożyć dzięki ich głosom, emocjom i wyobraźni. Może stać się wspólnym doświadczeniem, które łączy pokolenia i przypomina, że wielkie dzieła polskiej literatury wciąż mają nam wiele do powiedzenia.
Dziękujemy serdecznie wszystkim, którzy przyczynili się do powstania tego niezwykłego widowiska – organizatorom, partnerom, lektorom oraz licznie zgromadzonej publiczności. Największe brawa należą się czytającym. To dzięki Waszemu zaangażowaniu kolejne Narodowe Czytanie w Połańcu zapisało się na chlubnie na kartach historii a pamięć o wydarzeniu będzie długo żywa wśród mieszkańców naszego miasta.
